سلامت و دانشکسب و کار ایرانی برتر

خواص دمنوش بادرنجبویه

گیاه‌شناسی

این گیاه معطر (بویی شبیه به لیمو) در زیستگاه خود بین 50 تا 100 سانتی‌متر رشد می‌کند. برگ‌های سبز، پهن و تخم‌مرغی شکل با سطح ناصاف و لبه‌های دندانه‌دار از مشخصات ظاهری اصلی گیاه بادرنجبویه است. گل‌های گیاه در ناحیه فوقانی و در زاویه برگ‌ها شکل می‌گیرند. غنچه‌های بادرنجبویه در ابتدا زرد و پس از شکوفا شدن به گل‌های سفید مایل به صورتی یا بنفش تبدیل می‌شوند. میوه به صورت چهار قسمتی پس از اتمام عمر گل به وجود می‌آید. بذرهای باریک و تیره بادرنجبویه تنها راه تکثیر و ازدیاد گیاه هستند.

بادرنجبویه، بادرشبی، فرنجمشک، کروان، گل حنا، ترنجان، بادرنگبویه، وارنگ بو یا وارانوو از اسامی رایج این گیاه در نقاط مختلف ایران است. در اروپا گل‌های بادرنجبویه را سر اژدها می‌نامند که دلیل این نام شباهت شکل گل‌ها به سر اژدهاست. بادرنجبویه انواع مختلفی دارد که دو نوع آن در ایران شناخته شده است. اندازه برگ‌ها و رنگ گل‌ها این دو گونه بادرنجبویه را از هم جدا می‌کند. در برخی از شهرهای ایران بادرنجبویه برگ کوچک را مانند سبزی خوردن مصرف می‌کنند و به آن ترنجان می‌گویند. گل‌های گونه‌ای از این گیاه سفید و دیگری صورتی مایل به بنفش است.

زیستگاه اصلی گیاه بادرنجبویه شرق مدیترانه، جنوب و مرکز اروپا، بخش‌هایی از ترکیه و ایران است. این گیاه دارویی بیشتر در نواحی شمالی ایران، ارتفاعات تهران، آذربایجان شرقی و غربی و نواحی شمال شرقی می‌روید. بادرنجبویه به صورت خودرو در مناطق کوهستانی، کنار جاده‌ها، پای دیوارها، حاشیه باغ‌ها، زیر سایه درختان جنگل و تا ارتفاع 1800 متری مشاهده می‌شود. این گیاه دارویی زنبورهای عسل را به خود جذب می‌کند. نام علمی بادرنجبویه یعنیMelissa در یونان باستان به معنای عسل بوده است.

امروز به منظور بهره‌برداری بیشتر از بادرنجبویه برای تولید عسل، استفاده‌ طبی و تزئینی این گیاه را در باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی پرورش می‌دهند. کشورهای آلمان، چک، اسلواک، هلند، بلغارستان و مجارستان از معروف‌ترین تولیدکنندگان بادرنجبویه اهلی شده در دنیا هستند.تاریخچه استفاده از گیاه بادرنجبویه:از قدیم پرورش یا برداشت گیاه بادرنجبویه در بین مردم جهان مرسوم بوده است. نام این گیاه در منابع مکتوب قدیمی یونان بارها تکرار شده است؛ حتی در میان داروهای گیاهی در قرون وسطی بادرنجبویه بیش‌ترین محبوبیت را داشته است.

بسیاری از حکیمان طب سنتی دنیای باستان به تاثیر این گیاه دارویی در درمان مشکلات قلبی و گوارشی پرداختند. ابو علی سینا به سبب خواص بسیار خوب این گیاه روی قلب و عروق آن را مفرح قلب نامیده است. جالب است بدانید که احادیث زیادی از پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار در مورد فواید درمانی گیاه بادرنجبویه موجود است. در مکارم الاخلاق، جلد 1 به نقل از پیامبر اسلام (ص) نوشته شده است: «بادرنجبویه از گیاهان بهشتی است.»

مواد موثره و ترکیبات گیاه بادرنجبویه:از مواد موثر این گیاه داروهایی برای درمان ناراحتیهای عصبی و همچنین برای مداوای بیماریهای معده، مُسکن‌ها، داروهای درمان اختلالات گوارشی، مشکلات قلبی و سردردهایی با منشاء عصبی و اضطراب، ضدویروس‌ها، ضدباکتری، ضداسپاسم، ضدنفخ و آرام‌بخش ساخته شده است. در برخی کشورها مردم از تنتور بادرنجبویه به عنوان آرام‌بخش استفاده می‌کنند. مواد موثره بادرنجبویه به همراه مواد موثره سنبل‌الطیب اثردرمانی یکدیگر را تشدید می‌کنند.

اندام‌های هوایی گیاه به‌خصوص برگ‌ها محتوی اسانس هستند. مقدار اسانس در گونه‌های مختلف متفاوت است. مهم‌ترین ترکیبات تشکیل دهنده اسانس را “سیترونالل” (23 تا 53 درصد) تشکیل می‌دهد. ترکیبات دیگر اسانس بادرنجبویه شامل: “سیترال”، “ژرانیول”، “لینالول” و” استات اوگنول” است. اسانس به مقدار بسیار کم حاوی موادی نظیر”اسید رزماری”، اسیدهای فنولیکیک کربنه و فالونوئید است.از عصاره گیاه بادرنجبویه در تهیه محصولات آرایشی بهداشتی نیز استفاده می‌شود. صابون جامد و مایع بادرنجبویه، عطر بدن و خوشبو کننده هوا با رایحه بادرنجبویه، خمیردندان و روغن بادرنجبویه ازجمله فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی این گیاه دارویی هستند. عرق بادرنجبویه نیز در طب سنتی بسیار پر کاربرد است. اخیرا چای کیسه‌ای گیاه بادرنجبویه با بسته‌بندی استاندارد و بهداشتی وارد بازار شده است.

وقت آن است که به جای مصرف بیش از حد چای سیاه برای رفع خستگی و درمان سردردهای‌مان به سراغ دمنوش بادرنجبویه برویم. این گیاه معطر و پر خاصیت فواید دیگری دارد که در ادامه به آن می‌پردازیم.بادرنجبویه گیاهی آرام‌بخش است.بادرنجبویه موجب کاهش استرس و تقویت خلق و خو می‌شود. این گیاه یک آرام‌بخش طبیعی است. افرادی که از چاقی خود رنج می‌برند، شب‌ها قبل از خواب دمنوش بادرنجبویه ستین برای لاغری را بنوشند. فواید گیاه دارویی بادرنجبویه:گاه درمان بیماری با داروهای گیاهی موثرتر از مصرف داروهای شیمیایی است. اثربخشی و خاصیت درمانی گیاه دارویی بادرنجبویه بر سلامت قلب، بیماری‌های کبدی، سردردها و بیماری‌های گوارشی به اثبات رسیده است.

بادرنجبویه ممکن است موجب تقویت حافظه شود:مقاله‌ای در سال 2014 با نام «بررسی اثر ضد استرس غذاهای حاوی بادرنجبویه» منتشر شد که به تاثیرات ترکیبات بادرنجبویه بر خلق و خو و عملکرد شناختی می‌پرداخت. در این مطالعه از تعدادی شرکت‌کنندگان که در برنامه غذایی خود بادرنجبویه را مصرف می‌کردند، خواسته شد تا وظایف شناختی مانند آزمون قدرت حافظه، میزان تمرکز و حل مسائل ریاضی را انجام بدهند. نتایج این مطالعه مشخص کرد افرادی که از غذاهای حاوی بادرنجبویه استفاده می‌کردند، نسبت به دیگر شرکت‌کنندگان قدرت تمرکز و یادگیری بالاتری داشتند. بهتر است بدانید که ترکیب بادرنجبویه با انواع غذاها تاثیر بیشتری بر جذب ترکیبات مفید این گیاه دارویی در بدن خواهد داشت. با این حال به تحقیقات بیش‌تری برای اثبات این ادعا نیاز است.

در یک آزمایش که در سال 2004 انجام گرفت، مشخص شد که مصرف بادرنجبویه اثرات منفی استرس را تا حد قابل قبولی کاهش می‌دهد. مصرف بادرنجبویه باید کنترل شده باشد؛ چراکه استفاده طولانی مدت از داروی گیاهی ستین عوارضی منفی به همراه دارد.بهتر است 300 میلی‌گرم از پودر بادرنجبویه را به صورت کپسول در بیاورید و در طول دوره بیماری 2 بار در روز مصرف کنید. استفاده از دمنوش یا عرق بادرنجبویه نیز تاثیر بالایی در کاهش استرس و خواب راحت خواهد داشت. ترکیب بادرنجبویه با سنبل‌الطیب یا اسطوخودوس اثربخشی بسیار بالاتری در درمان بی‌خوابی دارد.

بادرنجبویه دارویی برای درمان تبخال:اگرچه امروز پمادها و داروهایی برای درمان و کاهش دفعات بروز تبخال وجود دارد، می‌توان از روش‌های طبیعی، موثر و بی‌خطر نیز بهره برد. عصاره گل‌های بادرنجبویه تاثیر بالایی در بهبود تبخال دارد. مطالعات نشان داده‌اند که استفاده موضعی از عصاره، روغن، دمنوش یا پماد بادرنجبویه، 4 تا 5 مرتبه در روز و در محل تبخال علائم را کاهش می‌دهد و روند بهبودی را تسریع می‌کند. این گیاه دارویی دارای اثرات ضد ویروسی و ضد‌التهابی بالایی است؛ در نتیجه برای درمان زگیل تناسلی هم ممکن است موثر باشد.

بادرنجبویه برای مشکلات گوارشی مفید است.گل های گیاه معمولا به صورت ۶ تا ۱۲تایی در کنار برگ ها می رویند. کاسبرگ های رنگی آن ابتدا به رنگ زرد، سپس به رنگ سفید و بعد به رنگ بنفش دیده می شود.درون گل چهار پرچم ( دو پرچم بزرگ و دو پرچم کوچک ) وجود دارد. عطر این گل ها در جذب حشرات به خصوص زنبور های عسل بسیار موثر است. گل های بادرنجبویه معمولا از خرداد تا اواسط مرداد روی گیاه دیده می شود.ريشه اصلی گیاه، كوتاه و استوانه ای شكل بوده و روی ريزوم ها گره های خاصی وجود دارد. از اين گره ها استلون ها و ساير انشعاب های ريشه ای به رنگ قهوه ای روشن خارج می شود.میوه ی گیاه به صورت فندقه، به طول ۱ تا ۵/۱ میلیمتر بوده و به رنگ قهوه ای است.

بذر گیاه نیز تخم مرغی شکل و به رنگ سیاه و براق است.قیمت خرید و فروش دمنوش بادرنجبویهاین دمنوش ، از دمنوش های سنتی محسوب می شود که به دلیل داشتن فواید بی نظیر از محبوبیت بسیار بالایی برخوردار بوده و طرفداران فراوانی دارد . از این رو، شرکت های تولیدی بسیاری در داخل کشور اقدام به تهیه ی این محصول نموده اند .قیمت خرید و فروش این دمنوش مانند افتیمون ، خار مریم ، بید مشک ، کندر ، کنگر کوهی ، رزماری و … است . به همین دلیل، برای تهیه ی آن نیازی به پرداخت هزینه های گزاف نیست . با توجه به ارزش‌های غذایی و سلامتی، خارخاسک بیز می‌تواند به عنوان یک انتخاب مناسب برای تقویت رژیم غذایی باشد .این دمنوش را می توان به راحتی از عطاری ها و فروشگاه های اینترنتی معتبر خریداری نمود . هنگام خرید باید به این نکته توجه داشت که محصول خریداری شده از تائیدیه وزارت بهداشت برخوردار باشد

دکمه بازگشت به بالا